Tiệm Nhà An

Từ điển trà

Trà sen, hương Hồ Tây trong chén nhỏ

Trà xanh búp nhỏ được ướp hương sen tự nhiên, trong lòng bông hoa qua một đêm hoặc qua nhiều lượt gạo sen. Nước vàng trong, hương thanh mà sâu: nét thanh lịch trong thú trà của người Hà Nội, và là một vị trà Việt ở quầy Nhà An.

Chén trà sen nước vàng nhạt đặt trên tàu lá sen xanh, bên cạnh một búp sen hồng

Là gì?

Trà xanh mượn hương sen

Trà sen là trà xanh được ướp hương sen tự nhiên. Lá trà khô hút mùi rất nhạy, nên khi nằm cạnh hoa sen đủ lâu, cánh trà giữ lại hương hoa và tỏa ra trong từng chén. Nền trà thường là trà xanh búp nhỏ: nhiều người chọn trà Thái Nguyên, cũng có nơi dùng chè Shan Tuyết.

Ở Hà Nội, trà sen gắn với các làng ven Hồ Tây như Quảng An, Quảng Bá, nơi trồng sen Bách Diệp, tức sen trăm cánh: hoa hồng, nhiều lớp cánh và thơm lâu. Phần quý nhất để ướp trà là gạo sen, những hạt nhỏ trắng ngà ở đầu tua nhị giữa lòng bông hoa.

Mùa sen Hồ Tây mỗi năm chỉ một lần, rộ nhất khoảng tháng 6–7, nên người làm trà gần như chạy đua cùng mùa hoa. Theo kinh nghiệm làm nghề, cần khoảng 1.000–1.400 bông sen mới đủ gạo để ướp một cân trà.

Đọc thêm: trà sen Tây Hồ

Đầm sen hồng nhiều lớp cánh nở rộ ven hồ dưới nắng sớm mùa hạ

Thông tin nhanh

Trà sen trong một bảng

Thông số pha là mức khởi đầu cho trà sen lá rời. Hãy nếm thử rồi chỉnh dần theo khẩu vị và chiếc ấm của bạn.

MụcTrà sen
Nguồn gốcHà Nội, nổi tiếng nhất là các làng ven Hồ Tây; sen Bách Diệp (sen trăm cánh) được chuộng để ướp trà
Kiểu chế biếnTrà xanh ướp hương sen tự nhiên: ủ trong bông sen qua đêm, hoặc ướp với gạo sen nhiều lượt, mỗi lượt sàng bỏ gạo cũ và sấy khô
Trà nềnTrà xanh búp nhỏ, thường là trà Thái Nguyên; có nơi dùng chè Shan Tuyết
Màu nướcVàng xanh đến vàng nhạt, trong và sáng
Hương vịHương sen thanh, sâu và bền, còn vương ở đáy chén; vị chát nhẹ của trà xanh rồi ngọt hậu
Mức caffeine tương đốiVừa, tương đương trà xanh làm nền; pha càng đậm, hãm càng lâu thì càng nhiều
Nhiệt độ nước85–90°C, tức nước vừa sôi để nguội bớt; nước sôi già dễ làm hương sen bay nhanh
Lượng tràKhoảng 4 g cho mỗi 100 ml nước, tức 6 g cho ấm 150 ml
Thời gian hãmẤm nhỏ: nước đầu khoảng 30 giây, các nước sau 40, 55 rồi 75 giây; pha cốc: 2–3 phút

Phân biệt

Ba thức uống cùng mang tên sen

Trà ướp bông, trà ướp gạo sen và trà tim sen đều hay được gọi là trà sen, nhưng cách làm và hương vị khác hẳn nhau.

Bông sen hé nở được buộc túm cánh bằng sợi lạt để ủ trà bên trong
Hương tươi

Trà ướp bông sen

Khẽ mở một bông sen vừa hé, cho nhúm trà vào giữa, khép cánh, buộc lại và để qua đêm. Sáng hôm sau lấy trà ra pha: hương tươi, nhẹ, nên dùng ngay trong mùa sen.

Lớp trà xanh khô rải xen kẽ với gạo sen trắng ngà trong nia tre
Hương bền

Trà ướp gạo sen

Trà và gạo sen rải xen từng lớp rồi ủ kín. Hết mỗi lượt lại sàng bỏ gạo cũ, sấy khô, ướp tiếp bằng gạo mới; nhiều nhà làm bảy lượt hoặc hơn. Hương sâu, cất kín dùng được lâu.

Tim sen xanh sấy khô đựng trong đĩa gốm nhỏ
Thảo mộc

Trà tim sen, trà lá sen

Pha từ tim sen, tức mầm xanh trong hạt sen, hoặc từ lá sen phơi khô. Đây là thức uống thảo mộc, không phải trà ướp hương, và thường không có caffeine.

Hành trình hương sen

Từ đầm sen đến hũ trà

Một mẻ trà ướp gạo sen đi qua những công đoạn phần lớn vẫn làm bằng tay, gói gọn trong mùa sen ngắn ngủi.

Sen được hái lúc trời vừa hửng sáng, khi bông còn hé và hương chưa kịp bay đi.
Sen được hái lúc trời vừa hửng sáng, khi bông còn hé và hương chưa kịp bay đi.
Hoa hái về được bóc cánh ngay, tách lấy gạo sen rồi sàng sạch cánh vụn, tua nhị.
Hoa hái về được bóc cánh ngay, tách lấy gạo sen rồi sàng sạch cánh vụn, tua nhị.
Sau mỗi lượt ướp, trà được sàng bỏ gạo cũ và sấy khô trên lửa nhỏ trước khi ướp lượt mới.
Sau mỗi lượt ướp, trà được sàng bỏ gạo cũ và sấy khô trên lửa nhỏ trước khi ướp lượt mới.
Trà ướp xong cất trong hũ kín, nơi khô mát, xa đồ có mùi mạnh, để dùng dần.
Trà ướp xong cất trong hũ kín, nơi khô mát, xa đồ có mùi mạnh, để dùng dần.

Pha tại nhà

Pha trà sen giữ trọn hương

Cách pha ấm nhỏ cho 2–3 người. Nếu pha bằng cốc, dùng khoảng 2–3 g trà cho 250 ml nước, hãm 2–3 phút rồi lọc bỏ bã.

  1. Chọn ấm nhỏ, tráng nóng

    Ấm sứ hoặc đất nung khoảng 150 ml là vừa. Tráng ấm và chén bằng nước sôi cho cả bộ ấm đều, rồi đổ nước tráng đi.

  2. Đong trà vừa phải

    Cho khoảng 6 g trà vào ấm. Lần đầu uống trà sen, hãy pha nhạt hơn một chút để vị chát không lấn mất hương sen.

  3. Hạ nước về 85–90°C

    Đun sôi nước rồi để nguội bớt. Có thể bỏ bước tráng trà, hoặc tráng thật nhanh, để hương sen không trôi theo nước tráng.

  4. Rót nước, đậy nắp ngay

    Rót nhẹ theo thành ấm và đậy nắp để giữ hương. Hãm khoảng 30 giây rồi rót kiệt ra chén tống, chia đều vào các chén quân.

  5. Pha tiếp, ngửi đáy chén

    Các nước sau hãm lâu dần, khoảng 40, 55 rồi 75 giây. Uống cạn chén, đưa lên mũi: hương sen thường còn vương lại nơi đáy chén.

Thưởng thức

Thưởng trà sen cùng gì, lúc nào

Trà sen quý ở hương, nên món đi kèm và thời điểm uống cũng nên nhẹ nhàng để hương hoa được làm nhân vật chính.

Uống nóng, chậm rãi

Nhấp từng ngụm nhỏ khi trà còn ấm, lúc hương sen tỏa rõ nhất. Trà để nguội lâu sẽ kém thơm.

Cùng bánh vị thanh

Bánh đậu xanh, bánh cốm hay một chiếc mochi ngọt dịu hợp với trà sen hơn những món quá béo, quá ngọt.

Sau bữa cơm chay

Một chén trà sen sau bữa trưa với rau củ, đậu hũ làm miệng thanh hơn và kéo dài câu chuyện bên bàn.

Mời khách, tiếp bạn

Với nhiều gia đình Hà Nội, ấm trà sen là cách tiếp khách trang trọng, nhất là dịp Tết hay khi có khách quý.

Món quà tinh tế

Trà ướp gạo sen là quà biếu được nhiều người quý. Khi tặng, hãy dặn người nhận cất trà trong hũ kín, xa đồ có mùi mạnh.

Buổi tối pha nhẹ tay

Trà sen có caffeine từ nền trà xanh. Nếu dễ mất ngủ, hãy uống sớm hơn giờ ngủ vài tiếng và pha loãng hơn.

クイックQ&A về trà sen

Trà ướp bông và trà ướp gạo sen, nên chọn loại nào?

Tùy dịp. Trà ướp bông có hương tươi, nhẹ và nên dùng sớm, hợp để thưởng thức ngay trong mùa sen. Trà ướp gạo sen làm công phu hơn, hương sâu và bền, cất kín có thể dùng dần, hợp làm quà biếu.

Làm sao phân biệt trà ướp sen tự nhiên với trà tẩm hương liệu?

Trà ướp sen tự nhiên thường có hương dịu, sâu, giữ được qua vài nước pha và còn vương ở đáy chén. Trà tẩm hương liệu hay thơm gắt khi mới mở gói, nhạt nhanh sau nước đầu và có thể để lại hậu vị lạ. Cách chắc chắn nhất là mua ở nơi rõ nguồn gốc và hỏi kỹ cách ướp.

Trà sen có caffeine không?

Có, vì nền của trà sen là trà xanh; lượng caffeine tùy lượng trà và thời gian hãm. Trà tim sen hay trà lá sen không có lá trà nên thường không có caffeine. Nếu nhạy cảm với caffeine hoặc đang mang thai, bạn nên hỏi ý kiến bác sĩ.

Bảo quản trà sen thế nào để không mất hương?

Cất trà trong hũ hoặc túi kín, nơi khô mát, tránh nắng và để xa cà phê, gia vị hay đồ có mùi mạnh, vì trà rất dễ hút mùi. Mỗi lần lấy trà xong nên đậy lại ngay.

Nhà An có phục vụ trà sen không?

Có. Trà sen ở Nhà An được ướp bằng gạo sen Bách Diệp Hồ Tây, còn các chi nhánh miền Trung có thêm trà sen Hội An. 5 chi nhánh đang hoàn thiện và sắp khai trương; bạn có thể đặt bàn trước hoặc nhắn Zalo để nhận tin sớm.

Thử pha một ấm sen, rồi hẹn nhau ở Nhà An

Công cụ pha trà gợi ý sẵn lượng trà, nhiệt độ và thời gian hãm cho trà sen. Khi 5 chi nhánh khai trương, ấm trà sen ướp gạo sen Hồ Tây sẽ chờ bạn ở quầy Nhà An.