Có những người cần im lặng tuyệt đối mới đọc được một trang sách, lại có người chỉ bắt đầu viết khi nghe tiếng mưa rơi lộp độp hay tiếng quạt máy quen thuộc. Âm thanh nền không phải phép màu, nhưng với nhiều người, một lớp âm đều đặn phía sau giúp tiếng ồn xung quanh bớt gây chú ý. Bài viết này giúp bạn phân biệt các loại âm thanh phổ biến và tìm ra loại hợp với mình.
Vì sao âm thanh nền có thể giúp ích
Môi trường hoàn toàn yên tĩnh đôi khi lại làm ta nghe rõ từng tiếng động nhỏ: tiếng bước chân, tiếng ly va nhau, tiếng cửa mở. Những âm thanh bất chợt như vậy dễ kéo sự chú ý đi chỗ khác. Một lớp âm thanh nền đều và ít biến đổi có thể che bớt các tiếng động đó, nên đầu óc ít bị giật mình hơn.
Cũng có khi âm thanh nền chỉ đơn giản tạo ra cảm giác dễ chịu, giúp bạn bước vào trạng thái làm việc nhanh hơn, giống như bật đèn bàn trước khi ngồi học. Cần nói rõ là hiệu quả khác nhau khá nhiều giữa người này với người khác, và các nghiên cứu cũng chưa đưa ra kết luận thống nhất cho tất cả mọi người. Vì vậy, cách tốt nhất là tự thử và quan sát chính mình.
Tiếng ồn trắng, hồng và nâu khác nhau thế nào
Các loại tiếng ồn này được gọi bằng tên màu, theo cách năng lượng âm thanh phân bố ở các tần số. Bạn có thể hình dung chúng bằng những âm thanh quen thuộc.
Tiếng ồn trắng
Tiếng ồn trắng có năng lượng phân bố đều ở mọi tần số, nên nghe như tiếng xì xì đều đặn của radio chưa dò đài, tiếng quạt chạy hay máy điều hòa. Nó khá sáng và đều, có thể che tiếng nói chuyện xung quanh khá tốt, nhưng một số người thấy hơi chói tai nếu nghe lâu.
Tiếng ồn hồng
Ở tiếng ồn hồng, năng lượng giảm dần khi tần số tăng, tức là bớt phần âm cao nên nghe êm hơn, gần với tiếng mưa rơi đều, tiếng gió thổi qua tán lá hay thác nước ở xa. Nhiều người thấy loại này dễ chịu và tự nhiên hơn tiếng ồn trắng.
Tiếng ồn nâu
Tiếng ồn nâu giảm phần âm cao còn mạnh tay hơn nữa, nên nổi bật phần âm trầm và nghe giống tiếng sấm rền xa, dòng sông chảy mạnh hoặc tiếng động cơ êm. Nó dày và ấm, hợp với những bạn thấy âm thanh cao dễ gây khó chịu.
Cách phân biệt nhanh nhất là nghe thử cả ba loại trong vài phút, rồi chọn loại khiến bạn thấy thoải mái nhất, không phải loại nghe có vẻ khoa học nhất.
Tiếng mưa, tiếng quán cà phê và âm thanh thiên nhiên
Ngoài các loại tiếng ồn, bạn còn nhiều lựa chọn khác gần gũi hơn.
- Tiếng mưa: đều, êm, gợi cảm giác ấm cúng khi ngồi trong nhà. Hợp để đọc, viết và lên kế hoạch.
- Tiếng sóng, suối, rừng đêm: nhịp chậm, tạo cảm giác thư thả, thích hợp khi cần bình tĩnh.
- Tiếng quán cà phê: tiếng nói chuyện xa xa, tiếng muỗng chạm ly. Một số người thấy hợp với việc sáng tạo, vì nó giống không khí làm việc ở quán nhưng không có ai làm phiền riêng mình.
- Tiếng quạt, máy lạnh: đều, quen thuộc, nhiều người nghe là dễ vào guồng.
Điểm chung của những âm thanh này là ít biến động và không có lời. Nếu một âm thanh liên tục thay đổi, kể chuyện hay có giọng người rõ ràng, nó dễ cạnh tranh sự chú ý với bài làm của bạn.
Nhạc không lời và lo-fi: hợp với việc nào
Lo-fi là kiểu nhạc nhịp chậm, giai điệu đơn giản, thường có chút tiếng rè nhẹ như đĩa than, nghe thư giãn mà không quá nổi bật. Nhạc cổ điển nhẹ, nhạc jazz êm hay nhạc phim không lời cũng được nhiều người chọn khi làm việc.
Một điều đáng lưu ý là lời bài hát. Nhiều nghiên cứu về sự chú ý cho thấy lời hát có thể cạnh tranh với những việc đòi hỏi xử lý ngôn ngữ như đọc hiểu, viết lách, soạn thảo, dù mức ảnh hưởng khác nhau tùy người và tùy việc. Vì vậy khi viết bài hay học thuộc, nhạc không lời thường là lựa chọn an toàn hơn. Với những việc lặp lại và ít dùng chữ như sắp xếp bảng tính, dọn thư mục hay vẽ phác, bạn có thể thoải mái hơn với nhạc quen thuộc, kể cả nhạc có lời nếu bạn thấy nó giúp mình hứng khởi.
Chọn âm thanh theo từng loại việc
Không có một âm thanh nào đúng cho mọi việc. Bảng gợi ý dưới đây để bạn bắt đầu thử.
- Đọc hiểu, viết, học thuộc: ưu tiên im lặng, tiếng mưa nhẹ, tiếng ồn hồng hoặc nâu, nhạc không lời.
- Giải bài, tính toán, lập trình: tiếng ồn nâu hay nhạc lo-fi tiết tấu chậm thường được nhiều người chọn.
- Thiết kế, viết ý tưởng, brainstorm: tiếng quán cà phê hoặc nhạc nhẹ có nhịp.
- Việc lặp đi lặp lại như soạn email, dọn dẹp tài liệu: nhạc bạn thích, miễn là bạn vẫn hoàn thành việc.
- Khi quá mệt hoặc cần thư giãn trong giờ nghỉ: âm thanh thiên nhiên, nhạc chậm.
Hãy thử mỗi loại trong ba đến bốn buổi làm việc, ghi nhanh cảm nhận của bạn, rồi giữ lại những loại thật sự hợp.
Giữ âm lượng đủ nhẹ để bảo vệ đôi tai
Nghe nhiều giờ liền qua tai nghe, nhất là khi muốn át tiếng ồn bên ngoài, rất dễ khiến ta tăng âm lượng mà không nhận ra. Đôi tai cần được chăm sóc nghiêm túc, vì tổn thương thính lực do nghe quá to và quá lâu khó hồi phục. Tổ chức Y tế Thế giới và Liên minh Viễn thông Quốc tế cũng đề xuất tiêu chuẩn cho thiết bị nghe cá nhân, trong đó mức tương đương 80 dBA trong tối đa 40 giờ mỗi tuần được xem là ngưỡng an toàn cho người lớn.
- Chỉnh âm lượng sao cho âm nền chỉ nhẹ nhàng ở phía sau, không lấn át suy nghĩ của bạn.
- Một nguyên tắc dễ nhớ: nếu người ngồi cạnh nghe thấy rõ nhạc qua tai nghe, hoặc bạn không nghe được tiếng nói chuyện bình thường quanh mình, âm lượng đang quá lớn.
- Một mốc tham khảo thông dụng là không bật quá khoảng sáu phần mười âm lượng tối đa của thiết bị. Đây là quy tắc kinh nghiệm chứ không phải khuyến cáo chính thức, vì mức to thực tế còn tùy từng loại tai nghe.
- Nghỉ tai cứ mỗi một giờ, bỏ tai nghe ra vài phút. Nếu có thể, dùng loa nhỏ hoặc loa của máy ở âm lượng thấp.
- Nếu thấy ù tai hay khó chịu sau khi nghe, hãy dừng lại và gặp bác sĩ khi tình trạng kéo dài.
Thử ngay âm thanh nền ở Góc tập trung
Muốn thử mà không phải tìm kiếm đủ nơi, bạn có thể mở Góc tập trung trên website của Nhà An. Công cụ này có đồng hồ với ba nhịp làm việc (Pomodoro 25 phút, tập trung sâu 50 phút và nước rút 15 phút), danh sách việc lưu ngay trên máy và bộ âm thanh nền tự tạo gồm tiếng ồn trắng, tiếng ồn nâu và tiếng mưa. Bạn chỉ cần mở trình duyệt, bấm chọn âm thanh và bắt đầu làm việc, không cần đăng nhập.
Khi Nhà An khai trương, Phòng Chạy Deadline sẽ là khu yên lặng với bàn có vách ngăn, đèn bàn, ổ cắm và cổng sạc từng chỗ, nên tiếng ồn xung quanh đã được giảm bớt. Bạn mang theo tai nghe và âm thanh nền yêu thích là có thể vào guồng. Tiệm mở cửa 24/7 nên những phiên làm việc khuya cũng có chỗ ngồi yên tĩnh.
Đọc thêmMở Góc tập trung: đồng hồ và âm thanh nền
