Bạn mở laptop với ý định làm bài ngay, nhưng nửa tiếng sau mới nhận ra mình vừa dọn bàn, trả lời tin nhắn, xem ba video và vẫn chưa gõ nổi dòng đầu tiên. Trì hoãn không hẳn là lười, mà thường là cảm giác việc quá lớn, quá khó hoặc chưa biết bắt đầu từ đâu. Một chiếc đồng hồ hẹn 25 phút, đơn giản đến bất ngờ, có thể giúp bạn bước qua cánh cửa đầu tiên đó.
Vì sao ta trì hoãn, và vì sao 25 phút lại hiệu quả
Nhiều nhà tâm lý học cho rằng trì hoãn thường liên quan đến việc né những cảm giác khó chịu như lo lắng, chán nản hay sợ làm không tốt, chứ không chỉ là chuyện quản lý thời gian kém. Khi việc trước mặt trông nặng nề, não ta tìm đến thứ dễ chịu hơn như điện thoại hay mạng xã hội. Cảm giác nhẹ nhõm tức thì ấy càng khiến lần sau ta dễ né tiếp.
Pomodoro giúp giảm bớt đúng điểm khó này. Thay vì cam kết hoàn thành cả bài báo cáo, bạn chỉ cam kết 25 phút. Quãng thời gian ngắn, có điểm dừng rõ ràng làm việc bắt đầu bớt đáng sợ, và khi đã chạy, ta thường thấy mình muốn làm tiếp. Đây là trải nghiệm của nhiều người, không phải lời hứa chắc chắn, nhưng thử một vòng không mất gì cả.
Pomodoro là gì và đến từ đâu
Pomodoro là phương pháp quản lý thời gian do Francesco Cirillo, người Ý, đặt ra từ cuối thập niên 1980 khi ông còn là sinh viên. Ông dùng chiếc đồng hồ bếp hình quả cà chua để hẹn giờ học, và tên phương pháp bắt nguồn từ đó: pomodoro trong tiếng Ý nghĩa là quả cà chua. Ý tưởng cốt lõi rất gọn: chia thời gian làm việc thành những khoảng ngắn, xen những lần nghỉ đều đặn.
Nhịp cơ bản gồm bốn bước lặp lại:
- Làm tập trung trong 25 phút, gọi là một Pomodoro.
- Nghỉ ngắn 5 phút.
- Lặp lại cho đến khi xong bốn Pomodoro.
- Nghỉ dài hơn, thường khoảng 15 đến 30 phút, rồi bắt đầu chu kỳ mới.
Con số 25 và 5 không phải luật cố định. Nó chỉ là điểm xuất phát dễ nhớ, đủ ngắn để bắt đầu và đủ dài để vào guồng.
Bắt đầu chỉ với một Pomodoro
Nếu bạn đang ở trạng thái chưa muốn làm gì cả, đừng vội lên kế hoạch cho cả ngày. Hãy thử đúng một vòng theo các bước dưới đây.
- Chọn một việc nhỏ và cụ thể, ví dụ viết phần mở đầu thay vì làm báo cáo.
- Ghi lên giấy kết quả bạn muốn có sau 25 phút.
- Cất điện thoại, tắt thông báo, mở sẵn tài liệu cần dùng.
- Hẹn giờ và làm, chỉ làm một việc đó cho đến khi chuông reo.
- Khi chuông reo, dừng thật sự, đứng dậy, uống nước, nhìn ra xa.
- Tự hỏi mình có muốn thêm một vòng nữa không.
Bước hay bị bỏ qua nhất là số 5. Nhiều người thấy đang hăng nên bỏ luôn lần nghỉ, rồi kiệt sức sau hai giờ. Nghỉ đúng giờ giữ cho vòng sau vẫn còn năng lượng.
Khi 25 phút quá dài, quá ngắn hoặc bị ngắt quãng
Có những ngày 25 phút vẫn thấy dài. Khi đó hãy giảm xuống 15 phút làm, 3 phút nghỉ, giống như chế độ nước rút, miễn là bạn chịu bắt đầu. Ngược lại, khi đã quen và đang làm việc cần suy nghĩ sâu như viết, lập trình, thiết kế, hãy thử nhịp 50 phút làm, 10 phút nghỉ để khỏi bị ngắt giữa mạch.
Còn những lúc bị ngắt quãng thì sao?
- Có ý nghĩ chợt đến, như nhớ ra phải trả lời tin nhắn: ghi nhanh lên một mảnh giấy rồi quay lại việc, xử lý sau.
- Có người gọi hoặc hỏi: nếu việc gấp, hãy xử lý và bắt đầu lại vòng mới; nếu không gấp, hẹn lại sau khi hết vòng.
- Bí quá, chưa nghĩ ra: cứ viết hoặc phác thảo bừa vài dòng, vì làm xấu ban đầu vẫn tốt hơn để trang giấy trắng.
Những lỗi hay gặp khi dùng Pomodoro
Pomodoro đơn giản nhưng vẫn có vài cái bẫy quen thuộc.
- Nghỉ bằng cách lướt mạng xã hội: năm phút có thể kéo dài thành hai mươi, và đầu óc không được nghỉ thật sự. Hãy đứng dậy, vươn vai, rót nước thay vì nhìn màn hình khác.
- Chọn việc quá mơ hồ: ghi hoàn thành luận văn thì chẳng biết làm gì trong 25 phút. Hãy ghi viết 300 chữ phần đặt vấn đề.
- Kỳ vọng quá cao: một vòng không cần hoàn hảo. Mục tiêu là bắt đầu và giữ nhịp, không phải đếm số quả cà chua như điểm số.
- Cố dùng cho mọi việc: những việc cần cộng tác liên tục như họp nhóm hay trao đổi qua điện thoại khó chia theo giờ.
Dùng Góc tập trung của Nhà An
Nếu chưa có đồng hồ hẹn giờ, bạn có thể dùng ngay Góc tập trung trên website của Nhà An, ngay trên trình duyệt. Công cụ có ba nhịp để chọn: Pomodoro 25 phút làm, 5 phút nghỉ, Tập trung sâu 50 phút làm, 10 phút nghỉ, và Nước rút 15 phút làm, 3 phút nghỉ. Bạn có thể ghi danh sách việc ngay cạnh đồng hồ, dữ liệu lưu trên máy của bạn, và bật âm thanh nền như tiếng ồn trắng, tiếng ồn nâu hay tiếng mưa nếu thấy giúp ích cho mình.
Khi Nhà An khai trương, mỗi chi nhánh dự kiến có Phòng Chạy Deadline: khu yên lặng, bàn có vách ngăn, đèn bàn, ổ cắm và cổng sạc ở từng chỗ, cùng giờ yên lặng để bạn vào guồng dễ hơn. Tiệm mở cửa 24/7, nên một vòng Pomodoro lúc sáng sớm hay khuya muộn đều có nơi để bắt đầu.
Đọc thêmMở Góc tập trung: đồng hồ Pomodoro và âm thanh nền Đọc thêmXem Phòng Chạy Deadline của Nhà An Đọc thêmĐọc thêm: 10 mẹo chạy deadline mà không cháy sức