Sáng mùng 1, trước khi lời chúc kịp nói ra, nhiều nhà đã có sẵn một ấm trà vừa pha, hơi nóng bay nhẹ bên khay mứt. Trà ngày Tết là cách người Việt tưởng nhớ tổ tiên, đón khách và giữ cho câu chuyện đầu năm thêm ấm. Cùng Nhà An đi qua những phong tục quen ấy, từ chén trà mời khách đến mâm quả của mỗi miền.
Ấm trà đầu tiên dâng lên gia tiên
Ở nhiều gia đình, sau giao thừa hoặc vào sáng mùng 1, ấm trà đầu tiên của năm mới được pha để dâng lên bàn thờ gia tiên, bên hương, hoa, mâm ngũ quả và bánh chưng hay bánh tét. Người ta thường chọn loại trà ngon nhất trong nhà và pha thật cẩn thận, như lời mời ông bà cùng về đón Tết với con cháu.
Sau đó, cả nhà quây quần bên ấm trà: con cháu rót trà mời ông bà, cha mẹ trước rồi chúc Tết, người lớn mừng tuổi và dặn dò đôi điều cho năm mới.
Chén trà mời khách và lời chúc đầu xuân
Câu “Mùng một Tết cha, mùng hai Tết mẹ, mùng ba Tết thầy” nhắc rằng đầu năm là dịp thăm người thân và những người mình mang ơn. Khách đến, chủ nhà mời chén trà nóng trước khi mời bánh mứt, như một lời chào thong thả: cứ ngồi xuống đã, chuyện gì rồi cũng nói được.
Trà mời khách tùy nếp mỗi nhà: người Hà Nội quý trà sen, nhiều nơi chuộng trà xanh Thái Nguyên hay trà lài, ô long cũng ngày càng quen mặt trên khay trà. Vài phép lịch sự nhỏ giúp chén trà trọn ý:
- Tráng ấm chén bằng nước sôi; chén nhỏ, sạch và không sứt mẻ.
- Rót trà ra chén tống rồi chia ra từng chén để các chén đều vị, không rót tràn.
- Mời người lớn tuổi trước, nâng chén bằng hai tay hoặc một tay đỡ đáy chén.
- Thấy chén khách vơi thì rót thêm, nhưng đừng ép khi khách đã đủ.
Mâm ngũ quả: một tấm lòng, ba miền ba cách bày
Mâm ngũ quả trên bàn thờ ngày Tết gửi gắm lòng biết ơn tổ tiên và mong ước một năm đủ đầy. Con số năm thường được giải thích là gắn với ngũ hành, nhưng nhiều nhà bày hơn năm loại quả, miễn mâm hài hòa; mỗi miền lại chọn quả theo thổ sản và cách gọi tên của mình.
Ở miền Bắc, nải chuối xanh thường nằm dưới cùng, cong lên như bàn tay nâng đỡ các loại quả khác; chính giữa là bưởi hoặc phật thủ, xung quanh là quýt, hồng, đào, lê hay táo. Người miền Bắc ít kiêng loại quả nào, miễn quả tươi và màu sắc hài hòa.
Ở miền Trung, mâm quả thường giản dị, dùng quả sẵn có ở địa phương như chuối, thanh long, mãng cầu, dứa hay quýt; nhiều nhà coi trọng tấm lòng thành hơn sự cầu kỳ.
Ở miền Nam, mâm quả quen thuộc gồm mãng cầu, sung, dừa, đu đủ và xoài, đọc gần với lời cầu “cầu sung vừa đủ xài”. Nhiều nhà tránh bày chuối vì tên gọi gợi chữ “chúi”, ý chỉ làm ăn chúi nhủi; hai bên mâm quả thường có thêm một cặp dưa hấu ruột đỏ.
Khay mứt bên ấm trà
Bên ấm trà ngày Tết thường là khay mứt nhiều ngăn: mứt gừng cay ấm, mứt dừa béo ngọt, mứt bí trắng ngần, mứt sen bùi, mứt me, mứt quất, mứt khoai, cùng hạt dưa, hạt bí để nhâm nhi lúc trò chuyện. Vị ngọt của mứt cần chén trà có chút chát và hương để cân lại, bạn thử vài cặp sau:
- Mứt gừng, mứt quất: hợp trà xanh hoặc trà lài, vị chát nhẹ làm dịu vị cay ngọt.
- Mứt dừa, mứt bí, mứt sen: hợp ô long rang củi, hương rang ấm đi cùng vị béo bùi.
- Hạt dưa, hạt bí: hợp trà sen, vị thanh giúp câu chuyện kéo dài mà không ngấy.
Ngày Tết nhiều đồ ngọt, hãy uống trà vừa phải và chọn trà nhạt vào buổi tối nếu bạn dễ mất ngủ.
Đón Tết cùng Nhà An
Tết Đinh Mùi 2027, mùng 1 rơi vào thứ Bảy, ngày 06/02/2027. Nhà An dự kiến chuẩn bị hộp quà Tết gồm trà ô long và mứt để bạn biếu ông bà, thầy cô hay đối tác; cận Tết thường đông nên hãy đặt sớm, thông tin đặt quà sẽ được công bố trên website và Zalo của Nhà An.
Khi đã khai trương, cả 5 chi nhánh Nhà An mở cửa 24/7, kể cả ngày Tết. Nếu chưa kịp về quê hay chỉ muốn một chỗ ngồi yên giữa những ngày phố vắng, cứ ghé Nhà An: ấm trà nóng vẫn chờ, còn studio có set chụp áo dài với hoa đào, hoa mai và câu đối.
