Lần đầu bước vào một cửa hàng trà cụ, người mới dễ choáng ngợp: ấm đủ dáng, chén đủ cỡ, khay đủ kiểu, chưa kể những món lạ tên. Tin vui là chỉ vài món cơ bản đã đủ cho một ấm trà ngon. Nhà An gợi ý cách chọn từng món, chất liệu nào hợp với ai và cách giữ ấm chén bền đẹp.
Năm món cơ bản cần có
Một bộ pha trà kiểu ấm nhỏ thường xoay quanh năm món:
- Ấm: nơi lá trà gặp nước. Người mới có thể thay ấm bằng chén có nắp (gaiwan), dễ ngắm lá nở và dễ vệ sinh.
- Chén tống: chén lớn hoặc bình nhỏ có miệng rót, hứng trọn nước trà từ ấm rồi chia ra để chén nào cũng đậm nhạt như nhau.
- Chén quân: những chén nhỏ để uống, mỗi chén chừng hai ba ngụm.
- Khay trà: đỡ ấm chén và hứng nước tráng; có thể là khay tre có ngăn chứa nước hay chỉ một chiếc đĩa lớn.
- Lưới lọc: đặt trên miệng chén tống để giữ lại vụn trà, rất cần khi pha trà vụn hoặc trà búp nhỏ.
Thêm ấm đun nước và hũ kín đựng trà là đủ để bắt đầu; kẹp gắp chén hay muỗng lấy trà có thể sắm sau.
Gốm, sứ, đất nung hay thủy tinh
Mỗi chất liệu có tính cách riêng, không loại nào hợp với tất cả:
- Gốm men, như gốm Bát Tràng: thường có thành dày, giữ nhiệt tốt, nhiều dáng và dòng men như men lam, men rạn; khá nặng tay. Chén men rạn dùng lâu sẽ ngấm màu trà vào đường rạn, có người thích, có người không.
- Sứ: xương sứ đặc và mịn, không giữ mùi, lòng trắng dễ nhìn màu nước nên hay được dùng khi nếm trà; sứ mỏng nguội nhanh hơn gốm thành dày.
- Đất nung không tráng men: giữ nhiệt tốt, thân hơi xốp nên hút dần hương trà và lên nước bóng theo thời gian; vì hút mùi, mỗi ấm nên dành cho một dòng trà.
- Thủy tinh: ngắm được màu nước và lá nở, không giữ mùi; hợp với trà xanh, trà búp, trà hoa. Nên chọn loại chịu nhiệt, và nhớ thủy tinh nguội nhanh.
Chọn dung tích và thử ấm trước khi mua
Dung tích nên đi theo số người thường uống cùng:
- 1–2 người: ấm hoặc chén có nắp khoảng 100–150 ml.
- 3–4 người: ấm khoảng 150–200 ml.
- Đông người hoặc pha ở văn phòng: dùng bình thủy tinh có lõi lọc thay vì sắm ấm thật lớn.
Chén tống nên chứa được trọn một ấm để nước trà không đọng lại làm các lần hãm sau đắng dần. Dung tích ghi trên ấm thường tính khi đổ đầy, còn lượng nước pha thực tế ít hơn vì lá trà chiếm chỗ.
Khi mua, hãy xin rót thử bằng nước và để ý:
- Dòng nước từ vòi chảy gọn, không rớt nước dọc thân ấm.
- Bịt lỗ nhỏ trên nắp, dòng nước ngừng chảy là nắp khít.
- Nghiêng ấm rót cạn mà nắp không trượt; quai cầm cân tay, không nóng.
- Lỗ lọc chỗ nối vòi đủ nhỏ để lá trà không chui ra.
- Lòng chén quân sáng màu để dễ nhìn màu nước trà.
Ba bộ khởi đầu gọn nhẹ
Thay vì mua hộp trọn bộ, hãy ghép từng món theo nhu cầu:
- Bộ một người bên bàn làm việc: chén có nắp bằng sứ trắng, chén tống thủy tinh, một hai chén quân và lưới lọc; một chiếc đĩa sâu thay khay.
- Bộ đãi bạn: ấm gốm 150–200 ml, chén tống chứa vừa một ấm, bốn chén quân và khay tre có ngăn hứng nước.
- Bộ nâng cấp dần: thêm ấm đất nung riêng cho dòng trà bạn uống nhiều nhất, ấm đun chỉnh nhiệt và cân tiểu ly.
Hãy ưu tiên những món chạm vào trà là ấm, chén tống và chén quân; khay, hũ hay khăn có thể tận dụng đồ sẵn có. Chưa quen chén có nắp thì đừng rót đầy tới miệng để vành chén còn chỗ cầm.
Chăm sóc ấm chén để dùng lâu
- Đổ bã ngay sau khi pha, tráng ấm bằng nước nóng; đừng để lá ướt nằm trong ấm qua đêm.
- Mở nắp cho ấm chén ráo hẳn rồi mới cất; ấm đất và khay tre, gỗ dễ mốc nếu còn ẩm.
- Ấm đất không men chỉ tráng nước nóng, không dùng nước rửa chén vì thân ấm sẽ hút mùi.
- Sứ, thủy tinh, gốm men rửa được với chút nước rửa chén; vết ố trà lau bằng baking soda và khăn mềm, tránh miếng cọ kim loại.
- Tráng nóng dụng cụ trước khi rót nước sôi, tránh để ấm đang nóng gặp nước lạnh đột ngột.
- Ấm mới nên rửa sạch và tráng nước sôi vài lượt trước lần pha đầu.
Pha thử, cầm thử rồi hãy sắm
Cách chọn ấm chén nhanh nhất vẫn là pha thử và cầm thử. Khi Nhà An khai trương, bạn có thể gọi một ấm trà ở Bàn Trà Gốm để cảm nhận sức nặng của ấm gốm Bát Tràng, độ ấm của chén và dòng nước rót. Nhà An cũng dự kiến mở workshop pha trà nhóm nhỏ vào thứ Bảy; lịch chi tiết sẽ công bố sau khai trương.
Đọc thêmHướng dẫn pha ô long tại nhà cho người mới
